Eigen voeding eerst of hoe het voedselnationalisme oprukt

Het Tsjechische parlement heeft een wet aangenomen die detailhandelaren verplicht 55% van hun voorraden van eigen boerderijen te betrekken. De wet is in strijd met de EU-regels, maar in Oost-Europese lidstaten is het voedselnationalisme de laatste tijd in opkomst. Lokale bedrijven winnen, buitenlandse supermarktketens verliezen.

“Laten we een beetje nationalistisch zijn in het belang van de Tsjechische landbouw en ons land. Kijk eens naar wat je in je koffie doet: Duitse koffiemelk”. Zo pleitte de Tsjechische minister van Landbouw Miroslav Toman eind januari voor een wet die supermarkten zou verplichten om vanaf 2022 minstens 55 procent Tsjechische voedingsproducten in de schappen te leggen. Tegen 2028 moet dit percentage zelfs 73% bedragen. Winkels die de regel overtreden, kunnen een boete krijgen die kan oplopen tot 370.000 euro.

Ondanks EU-protest wordt door parlement goeggekeurd

Toen de wet nog een voorstel was, had Tsjechië al een ondubbelzinnige waarschuwing van de EU gekregen. Thierry Breton, de EU-commissaris voor de interne markt, berispte de lidstaat en zei dat de wet in strijd was met de regels van de Europese interne markt. Het Tsjechische parlement legde de kritiek naast zich neer en nam de wet in januari aan.

Voedselnationalisme

De Tsjechische wet is geen alleenstaand geval. Ook andere Midden- en Oost-Europese landen hebben de afgelopen jaren nieuwe regels voor supermarktketens ingevoerd en zijn daarbij steeds meer in de richting van voedselnationalisme gegaan. In elk geval worden buitenlandse bedrijven getroffen.

Volgens Ilya Bruggeman van de Europese detailhandelsorganisatie EuroCommerce bewandelen Slowakije, Roemenië en Bulgarije een soortgelijke weg. “In Bulgarije hebben supermarkten tot 90% van hun schappen moeten vervangen door zuivelproducten uit het gebied of de regio die het dichtst bij de supermarkt ligt”, vertelde hij aan Het Financieele Dagblad. Dat leverde het land een ‘inbreukprocedure’ op.

Slowakije wilde supermarkten verplichten meer dan de helft van de promoties in hun folders op Slowaakse producten te zetten. De Europese Commissie vond dit onaanvaardbaar en gaf een waarschuwing.

Ondermijning van EU

Bruggeman juicht het toe dat de EU proactief optreedt tegen deze overtredingen. Hij noemt het echter frustrerend. “Want in een inbreukzaak kan het jaren duren voordat het Hof van Justitie van de EU een uitspraak doet. En de regeringen van deze landen weten dat wat ze doen verkeerd is, maar ze blijven het doen. En als Brussel dan ingrijpt, krijgen zij de schuld. Zo wordt het vertrouwen in de EU ondermijnd.

Tomas Prouza, directeur van de Tsjechische detailhandelsorganisatie SOCR, is ook niet blij met de nieuwe wet. Volgens hem zal het alleen maar leiden tot hogere prijzen voor Tsjechische voedingsmiddelen en een lagere kwaliteit, omdat de druk van buitenlandse concurrenten op Tsjechische producenten wegvalt.


Melk, bier en rundvlees

Het is ook onpraktisch omdat Tsjechië alleen zelfvoorzienend is voor melk, bier en rundvlees. Hij heeft berekend dat de Tsjechische bloemkoolproductie nauwelijks 4,8 maanden van de vraag per jaar dekt. Voor kool is dat 2,8 maanden en voor komkommers 2,3 maanden.

Tot de voorstanders van de nieuwe regeling behoren de grote Tsjechische producenten. “Ze zijn van de buitenlandse concurrentie af. En deze regeling is ook een goed excuus om de grote agro-industrieën meer steun te geven. De wet vereist immers meer voedselproductie”, aldus Prouza.


De Senaat heeft nog geen “groen licht” gegeven

Hoewel het geenszins zeker is dat de nieuwe wet werkelijkheid zal worden, heeft de Senaat nog geen advies uitgebracht. En Vitek Havelka, onderzoeker bij de in Praag gevestigde denktank Europeum, acht de kans klein dat het wetsvoorstel door de Senaat wordt aangenomen. “Het parlement kan de maatregel dan opnieuw aannemen, maar ik denk dat er dan niet genoeg stemmen zullen zijn,” zei hij. Premier Babis van zijn kant had ook kritiek op het voorstel. “De steun voor het plan komt vooral van uiterst rechts en uiterst links.

Wat de uitslag van de stemming ook zal zijn, het is zeker dat de kwestie aan de orde zal komen bij de verkiezingen die voor dit najaar gepland staan. “Dit is een goed politiek verhaal dat zich in verschillende lidstaten in Centraal- en Oost-Europa ontwikkelt. Politici zeggen dat ze consumenten willen beschermen tegen westerse bedrijven die inferieur voedsel aanbieden, alsof het tweederangs burgers zijn,” concludeerde Havelka.

Bron: Het Financieel Dagblad uit Nederland

This post is also available in: Nederlands

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*