BCZ: “De algemene voorwaarden voor de melkmarkt zijn volledig veranderd”

De wereld is veranderd en daarmee ook de zuivelmarkt. Dat was de boodschap van de Belgische Confederatie van de Zuivelindustrie(BCZ) op haar jaarvergadering van afgelopen vrijdag 10 juni 2022. Volgens het BCZ heeft de melkprijs de 50 cent per liter overschreden en is het niet waarschijnlijk dat hij in de nabije toekomst zal dalen, zodat wij ons hele kader moeten herzien. “Ik doe een beroep op iedereen om onze lokale melkvoorziening te verbeteren, want die zullen we nodig blijven hebben”, aldus afgevaardigd bestuurder Renaat Debergh.


Onverwachte melkprijsstijgingen, stijgende grondstoffenprijzen, de oorlog in Oekraïne en de stikstofovereenkomst maken dat de zuivelverwerkers een turbulente tijd doormaken. Dit blijkt ook uit de veranderingen van de afgelopen anderhalf jaar in het anders zeer stabiele zuivellandschap, met faillissementen (Hollebeekhoeve), bedrijfssluitingen (Milcobel-drankenfabriek in Schoten) en overnames (voornamelijk door het Nederlandse bedrijf Royal A-Ware).
“Op de jaarlijkse conferentie van vorig jaar begon ik mijn toespraak met de woorden: ‘Wat we de afgelopen 12 maanden hebben meegemaakt met de pandemie, had geen scenarioschrijver kunnen bedenken’,” zei Catherine Pycke, voorzitter van BCZ, bij de opening van de jaarlijkse conferentie. “Ik kan alleen maar concluderen dat deze bewering voor het afgelopen jaar nog meer geldt dan voor het jaar daarvoor.

Daling van de wereldproductie

Het meest opvallend is de sterke stijging van de melkprijs. Het begon in augustus 2021 en duurt tot vandaag. De oorzaak achter deze stijgende melkprijs is de daling van de wereldproductie. In bijna alle belangrijke melkproducerende regio’s is het melkaanbod gedaald. In Europa was er zelfs voor het eerst in tien jaar sprake van een daling: het aanbod daalde in 2021 met 0,6%.

De daling is het sterkst in Duitsland, Nederland en Frankrijk,” zegt Renaat Debergh. Volgens de directeur van BCZ blijkt uit de gegevens van de laatste vijf jaar dat de daling ook in deze drie landen structureel is. De redenen zijn velerlei: eisen op het gebied van milieu en dierenwelzijn, rentabiliteit, opvolgingsproblemen, enz. Ook in België is de productie met 0,5% gedaald, waarmee ons land zich in de lijn van het Europese gemiddelde bevindt. In 2021 werd 4,18 miljard liter melk opgehaald door Belgische boeren.

Deze daling van het mondiale melkaanbod leidde tot een aanhoudende stijging van de melkprijzen, die tegen het einde van het jaar nog versterkt werd. De gemiddelde reële melkprijs bedroeg in 2021 38,50 cent per liter. In 2020 was dat 32,20 cent, een stijging van 20 procent. “Het is de op één na hoogste melkprijs in 20 jaar,” zegt Debergh. “Alleen in 2013 was die nog hoger.” Maar het ergste moest nog komen.

Melkprijzen bereiken recordhoogte

Volgens hem kan vandaag worden gezegd dat de melkprijzen alle historische wetten overtreden. “Een melkprijs van meer dan 50 cent per liter was iets meer dan een jaar geleden voor ons allemaal ondenkbaar. Vandaag verwachten we dat de melkprijs in mei ongeveer 55 cent per liter zal bedragen”, zegt hij. Hierdoor komt de melkprijs in de eerste vier maanden van 2022 uit op gemiddeld 48,2 cent per liter, wat neerkomt op een stijging met 40 procent ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar.


Deze stijging van de melkprijs is goed nieuws voor de boer die ook zijn kosten ziet stijgen, maar niet voor de zuivelindustrie”, aldus Debergh. De stijging van de prijzen voor energie, verpakking, lonen, enz. heeft geleid tot een enorme stijging van de kostprijs. “Afhankelijk van het productassortiment hebben veel van onze leden verschillende maanden gehad met rode cijfers,” zegt Pycke.

De macht van de detailhandel

Met name de zuivelfabrieken die consumentenproducten op de markt brengen, zagen zwarte sneeuw omdat de retailers weigerden hun contractprijzen aan te passen. “Het is schrijnend vast te stellen dat het, vooral op onze binnenlandse consumentenmarkt, bijna onmogelijk was kostenstijgingen door te rekenen, terwijl op de business-to-business- en exportmarkten deze prijsstijgingen wel werden gerespecteerd”, aldus de BCZ-voorzitter.

Volgens haar is het wettelijk bepaalde element van onbepaaldheid (een wijziging van omstandigheden die ten tijde van het sluiten van de overeenkomst niet te voorzien was en die de uitvoering van een overeenkomst onredelijk bemoeilijkt, zodat nakoming redelijkerwijs niet meer kan worden gevergd, nvdr) onvoldoende van toepassing gebleken. “Dit moet veranderen, anders bestaat het risico dat leveranciers in de keten slecht worden behandeld,” zegt Pycke.

Wereldwijde daling van de melkconsumptie

Daarom benadrukt het BCZ dat de reële prijsstijgingen nog niet aan de consumenten zijn doorberekend. Het is moeilijk te beoordelen of dit zal leiden tot een daling van de consumptie van zuivelproducten in België, hoewel nu al duidelijk is dat duurdere merkproducten en bijvoorbeeld biologische producten het moeilijker hebben om te worden geaccepteerd. De brancheorganisatie verwacht echter dat de gehele consumentenmarkt zal krimpen als gevolg van de aanhoudend hoge prijzen.

De uitvoer zal voorlopig op peil blijven, maar de zuivelsector vereist waakzaamheid. “De melkprijs is momenteel hoog, vooral in België. Dit brengt ons in een nadelige concurrentiepositie,” zegt Pycke. Hij sluit niet uit dat exportmarkten verloren zullen gaan. Op een gegeven moment zullen de producten te duur worden voor onze exportmarkten, waar de koopkracht niet altijd hoog is. We kunnen ons niet tegen de volle prijs uit de markt terugtrekken. De daling van de uitvoer zal ook een directe invloed hebben op de vraag naar melk.

5,4 miljard euro (+2%)

Ondanks deze moeilijke marktomstandigheden behaalde de zuivelindustrie in 2021 een stabiele omzet van 5,4 miljard euro (+2%) en handhaafde zij het niveau van de melkverwerking (4,78 miljard liter). Na vijf opeenvolgende jaren van groei stagneerde de werkgelegenheid in 2021, met 6.152 werknemers in de zuivelindustrie. “Het goede nieuws is de toename van de investeringen. Deze stegen van 137 miljoen euro in 2020 tot 169 miljoen euro een jaar later. Dat is een stijging tot 23% en een absoluut record,” zegt Debergh. Zo is één op de 11 euro die in België in de voedingsindustrie wordt geïnvesteerd, toe te schrijven aan de zuivelindustrie.

Uitvoer naar het VK, een sterk punt

Ook de Belgische zuivelsector was geïnteresseerd in de gevolgen van de Brexit. Het Verenigd Koninkrijk is immers een belangrijke afzetmarkt voor Europese zuivelproducten. Hoewel op Europese zuivelproducten geen invoerrechten worden geheven, vormen de extra administratieve lasten een belemmering. Als gevolg daarvan is de invoer van Europese kaas in het land in 2021 met 18% gedaald en die van boter met 27%.

De Belgische zuivelexport werd echter niet getroffen door deze daling. Het VK is de vierde belangrijkste exportbestemming voor ons,” zegt Debergh. Het is opmerkelijk dat wij het veel beter doen dan de EU in haar geheel. In 2021 exporteerde ons land qua volume 29 procent meer zuivelproducten naar het Verenigd Koninkrijk. In waarde is de export zelfs met bijna de helft toegenomen”, aldus het rapport. De sector is echter voorzichtig en verwacht dat deze positieve trend zich in de komende jaren zal voortzetten.

Op weg naar een structurele stijging van de melkprijzen?

Op de jaarvergadering kijkt Renaat Debergh ook naar de nabije toekomst. Maar dit jaar was anders. “De markt is erg onvoorspelbaar geworden. Ik durf geen uitspraken te doen over waar de bovengrens van de melkprijs zal liggen”, zegt hij. “Normaliter leiden hogere melkprijzen tot een hogere melkproductie, die op haar beurt leidt tot lagere prijzen. Maar vandaag, zelfs met zeer hoge melkprijzen, is er geen reëel vooruitzicht op een hogere productie. In ieder geval lijkt de daling van het aanbod structureel te zijn”.

Bron: VILT

Klik hier om het jaarverslag over België te donwloaden

Europa

Wereld

Geef als eerste een reactie

Geef een reactie

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.


*